Źródła pamięci. Archiwum Społeczne na Staszicu
W 2026 roku „Szyb Staszic” rusza z tworzeniem Archiwum Społecznego – projektu, który połączy profesjonalną dokumentację z żywymi wspomnieniami mieszkańców. To wyjątkowa okazja, by wspólnie ocalić i opowiedzieć historię Stacji Wodociągowej Staszic widzianą oczami ludzi, którzy ją tworzyli, znali i obserwowali przez lata.
W 2026 roku instytucja kultury „Szyb Staszic” rozpocznie kompleksowe prace nad stworzeniem Archiwum Społecznego na Staszicu – długofalowego projektu dokumentującego historię Stacji Wodociągowej Staszic oraz jej znaczenie dla mieszkańców dzielnicy Repty Śląskie, Tarnowskich Gór, jak i regionu. Projekt łączyć będzie profesjonalne standardy dokumentacyjne z aktywnym udziałem społeczności lokalnej.
Celem inicjatywy jest zebranie, zabezpieczenie i udostępnienie wspomnień związanych z funkcjonowaniem Stacji – zarówno tych przekazywanych przez byłych i obecnych pracowników, jak i opowieści mieszkańców, sąsiadów oraz osób, które na przestrzeni lat obserwowały zmiany zachodzące w tym miejscu. Nacisk położony zostanie na różnorodność perspektyw i świadectw codziennego życia, których nie znajdziemy w oficjalnych dokumentach.
W ramach projektu powstaną między innymi nagrania audio i wideo, obejmujące zarówno wywiady narracyjne, jak i krótkie relacje tematyczne, zdigitalizowane fotografie, dokumenty oraz pamiątki udostępnione przez mieszkańców, a także opisy i transkrypcje zgodne ze standardami CAS, umożliwiające późniejsze wykorzystanie materiałów w wystawach, publikacjach czy działaniach edukacyjnych. Dodatkowo powstanie interaktywna mapa wspomnień, pokazująca osobiste historie związane z budynkami, urządzeniami i podziemnymi przestrzeniami Stacji.
Działania te będą realizowane poprzez otwarte nabory, spotkania animacyjne, a także warsztaty z historii mówionej i archiwistyki społecznej, prowadzone z myślą o osobach chcących włączyć się w dokumentowanie lokalnego dziedzictwa. Zgromadzone materiały stworzą w przyszłości ogólnodostępną bazę wiedzy o dziedzictwie związanym ze Stacją Wodociągową Staszic – miejscem stanowiącym atrybut Dobra wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, w którym historia techniki spotyka się z osobistymi narracjami. To zaproszenie do współtworzenia żywej historii, która – choć odciśnięta w murach, instalacjach i podziemiach – najpełniej brzmi w opowieściach ludzi.
Szczegóły naboru oraz pierwsze wydarzenia towarzyszące projektowi ogłosimy już wkrótce. Zachęcamy do śledzenia naszych kanałów informacyjnych i do aktywnego udziału w budowaniu Archiwum Społecznego na Staszicu.